بازارچه نوروزی صنایع دستی معطل اعتبار و هماهنگی

به گزارش تابناک قم، نوروز هر سال حدود 5 میلیون نفر به شهر قم سفر میکنند. سفرهایی که بیشتر به قصد زیارت صورت میگیرد و به دلیل موقعیت قم، کمبود امکانات اسکان و کمبود جاذبههای گردشگری متوسط ماندگاری مسافران در آن بیش از چند ساعت نیست. این موضوعات موجب شده بهره اقتصادی قم از ایام نوروز به حداقل ممکن برسد و بیش از آنکه گردشگری و حضور زائران برای این شهر بهره اقتصادی داشته باشد سنگینی بار خدمات چندساعته هزینههای شهر را افزایش دهد.

این در حالی است که شهرهای دیگر مانند مشهد از زائران بهرههای مالی بسیار دارند و رونق اقتصادی این شهرها تا حد زیادی به این زائران وابسته است.

بسیاری که قم قدیم را به یاد میآورند بر این موضوع صحه میگذارند که در گذشته یکی از عوامل رشد صنایع دستی حضور زائران در قم بود که در کنار زیارت حتماً از فروشگاههای صنایع دستی اطراف حرم مطهر چند تکه سوغات میخریدند. امروز اما این فروشگاهها پر شده از اجناس چینی و تلاش دستاندرکاران این هنرها برای برپایی یک نمایشگاه موقت در ایام نوروز در آن حوالی هم بینتیجه مانده است.

سال گذشته فرصت نوروز برای ارائه آثار هنرمندان قمی به زائران از دست رفت و این به معنی از دست رفتن اشتغال چندین نفر در طول سال در این حوزه است. امسال هم البته مانند سال گذشته وعدههایی در زمینه ایجاد بازارچههای نوروزی داده شده که معلوم نیست سرنوشت این وعدهها به کجا برسد.

وعده دادهاند

سید ابوالقاسم سعادتمند از هنرمندان استان قم در رشته سفال و سرامیک است که به طور تخصصی در حوزه خرمهرهها که هنر اختصاصی شهر قم است کار میکند. او گفت که هر شهر دیگری این هنر قدیمی و اختصاصی را در اختیار داشت و اینهمه گردشگر را پذیرایی میکرد حتماً تلاش میکرد این هنر را به گردشگران بشناساند.

وی درباره برنامههای نوروزیاش میافزاید: قولی که به ما دادهاند این است که پارکینگ شرقی حرم را برای حضور هنرمندان آماده کنند اما تا این قولها عملی نشود نمیتوانیم از آنها مطمئن باشیم.

این هنرمند قمی ادامه داد: سال گذشته هم به امید اقداماتی که در این حوزه سازمان قرار است انجام بدهد تمام فرصت عید را از دست دادیم.

وی با اشاره به شرایط ویژه قم و زائرانی که هر ساله در این شهر حضور مییابند افزود: با این حال از این ظرفیت برای اشتغالزایی و رونق اقتصادی استان استفاده نمیشود و نمونهاش همین بیتوجهی به مساله صنایع دستی و فروش آن است.

سعادتمند اظهار داشت: ما تعجب میکنیم که مثلاً چرا در مجتمعهای بین راهی برای ارائه صنایع دستی مردم قم فضایی در نظر گرفته نمیشود. این قبیل کارها امتحان خود را پس داده و راهاندازی یک بازارچه صنایع دستی در یک مجتمع بین راهی میتواند برای حداقل 10 نفر در طول سال اشتغال ایجاد کند.

وی با اشاره به اینکه هنرمندان قمی مجبور هستند برای ارائه کارهای خود به شهرهای دیگر بروند گفت: اینطور کارکردن تمرکز ما را کاهش میدهد و نمیتوانیم به خوبی کار را به دست بگیریم در حالی که شهر قم ظرفیت اجرای این طرحها را دارد.

هنرمند رشته سفال و سرامیک عدم همکاری شهرداری و کم همتی سازمان میراث فرهنگی را از عوامل شکل نگرفتن این اقدام میداند. وی با اشاره به اینکه در گذشته مردم همواره از قم صنایع دستی به عنوان سوغات میبردند گفت: در عمر خودم به یاد دارم که اطراف حرم مطهر حداقل 12 فروشگاه در رشته سفال و سرامیک وجود داشت و نه تنها کارهای هنرمندان قمی بلکه آثار هنرمندان دیگر شهرها در آن فروخته میشد.

به گفته وی تقریباً 16 سال است که اداره میراث فرهنگی قم از تلاش برای احداث یک بازارچه دائمی صنایع دستی میگوید اما این امر همچنان محقق نشده است.

سعادتمند ابراز داشت: بیشتر شهرها بازارچهای دائمی برای ارائه محصولات صنایع دستی دارند و عجیب است که قم در این زمین عقب مانده است. حتی خانه تاریخی که در اختیار چند نفر از هنرمندان قمی بود به بخش خصوصی واگذار شد تا تبدیل به سفرهخانه شود.

وی افزود: رشتهای مانند صنایع دستی هم اشتغالزایی خوبی دارد و هم ارزآور است منتهی باید به هنرمندان مجال داده شود تا آثار خود را عرضه کنند درحالیکه در شهر ما حتی بازارچهها موقت هم برپا نمیشود.

وی با اشاره به اینکه معرفی صنایع دستی شهر قم به رونق گردشگری هم کمک میکند، اظهار داشت: در قم هنرهایی وجود دارد که 6 هزار سال قدمت دارند و بیشتر گردشگران دوست دارند با این هنرها آشنا شوند. کار پیچیدهای نیست که از هتلها تورهایی را هماهنگ کنیم تا گردشگران از کارگاههای صنایع دستی دیدن کنند.

درد دلها و پیشنهادهایی که سعادتمند دارد برای بسیاری شنیدنی است و تقریباً همه اذعان دارند که برای بهبود شرایط صنایع دستی و ایجاد زمینه اشتغال خانگی در قم باید فکری کرد اما معمولاً در عمل کارها به سادگی اتفاق نمیافتد و سنگاندازیهایی پیش میآید که موجب فرصتسوزی میشود.

نمایشگاه صنایع دستی در 4 مجتمع بینراهی

محمد گنجخانلو مدیر انجمن مجتمعهای گردشگری و بینراهی اما از برنامههایی برای ایجاد بازارچههای صنایع دستی در این مجتمعها در نوروز امسال خبر داد. برنامههایی که فعلاً در حد حرف است اما اگر عملی شود میتواند کمک خوبی به هنرمندان صنایع دستی باشد.

او گفت که امسال در 4 مجتمع بین راهی یعنی زیتون، مارال، ستاره و مهتاب قرار است نمایشگاه صنایع دستی راه بیفتد که این البته خبر خوبی برای هنرمندان است.

به گفته این فعال عرصه گردشگری در قم پیشنهاد این کار داده شده و او در حال برنامهریزی برای کسب رضایت مدیران مجتمعها در این زمینه است.

به گفته وی البته برخی مسیرها مانند محور اراک وجود دارند که مجتمعهای بین راهی در آنها غرفهای برای فروش صنایع دستی دارند اما این غرفهها باید گسترش پیدا کند تا هنرهای شهر قم به زائران و گردشگران معرفی شود.

نمایشگاه صنایع دستی در پارکینگ شرقی و بوستانها

حسن بحرینی معاون صنایع دستی ادارهکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قم هم از برنامههای این سازمان برای ایجاد فضای فروش و نمایشگاهی برای هنرمندان صنایع دستی خبر داد.

یکی از این برنامهها برگزاری نمایشگاه صنایع دستی از 17 تا 21 اسفندماه در محل دائمی نمایشگاهها است.

او در این زمینه گفت: به منظور ایجاد فضایی برای ارائه آثار هنرمندان صنایع دستی به مردم در روزهای پایانی سال نمایشگاه صنایع دستی را با همکاری بخش خصوصی در محل دائمی نمایشگاهها برپا میکنیم. در این نمایشگاه هنرمندان صنایع دستی در رشتههای مختلف محصولات خود را به بازدیدکنندگان ارائه کردند.

معاون صنایع دستی ادارهکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قم افزود: در ایام تعطیلات نوروز هم درصدد هستیم پارکینگ شرقی حرم مطهر را برای عرضه محصولات صنایع دستی آماده کنیم. البته استفاده از پارکینگ شرقی در حال حاضر مانند گذشته کار آسانی نیست و فضایی که بشود از آن به عنوان نمایشگاه استفاده کرد بسیار کم شده است.

وی با اشاره به اینکه بوستانهای سطح شهر قم هم برای برگزاری نمایشگاههای صنایع دستی در ایام نوروز چندان مناسب نیستند تصریح کرد: این موضوع را در جلساتی در فرمانداری و استانداری مطرح کردهایم تا بتوانیم به جمعبندی برسیم.

بحرینی گفت: با این حال نمایشگاههای صنایع دستی و مشاغل روستایی در بوستانهای فدک و هاشمی برگزار میشود.

به گفته معاون صنایع دستی ادارهکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قم شهردار قم هم با برگزاری نمایشگاههایی نزدیک حرم مطهر موافقت کرده است که البته اینها باید کارشناسی شود. در محل مقابر گنبد سبز هم قرار است بازارچه صنایع دستی راهاندازی شود.

بحرینی افزود: اتفاق دیگر این است که قرار است در خانه زند نگارخانه تخصصی صنایع دستی قم راهاندازی شود تا بتوانیم هنرهای دستی مردم قم را بشناسانیم. برای برپایی این نگارخانهها از کارگاههایی که در طول سال برگزار شده بهترینها را انتخاب خواهیم کرد و سعی میکنیم تمام رشتههای صنایع دستی در آن حضور داشته باشند.

بودجه میخواهیم

وی میگوید موضوع این است که برای برگزاری این نمایشگاهها نیاز به بودجه داریم اما هزینه خاصی از سوی سازمان مرکزی در این حوزه در نظر گرفته نمیشود و این موضوع یکی از بزرگترین موانعی است که موجب میشود پیگیریها به جایی نرسد.

به هر صورت از دست دادن فرصت نوروز امسال هم برای هنرمندانی که حتی در طول سال جایی برای عرضه محصولاتشان ندارند امر خوشایندی نیست. به نظر میرسد کمبود بودجه و نقص هماهنگیها در این زمینه موجب شده رونق بسیاری از کارگاههای صنایع دستی با خطر جدی مواجه شود و فعالان این عرصه روز به روز کمتر شوند. این موضوع البته ضرر دیگری هم دارد و آن هم عدم ایجاد تعلق خاطر در گردشگران نسبت به قم و تاریخ آن است. گردشگرانی که به دلیل کمکاریهایی که در این زمینه صورت گرفته از تاریخ قم، فرهنگ و مردمش کمترین اطلاعات را دارند.

منبع: همشهری